HILVERSUM – Volgens welingelichte kringen gaat eind september (2026) dan toch de sloophamer door een van Hilversums meest bijzondere gebouwen: het door menigeen onterecht verfoeide Silverpoint. Een gemiste kans. Dit verhaal dateert deels al van enkele jaren geleden, in een poging het tij te keren.
Tegenover station Hilversum aan het begin van de Schapenkamp staat een opvallend gebouw. Het buigt mee met de weg en is bekleed met grijze metaalkleurige gevelplaten. Zilver zou ik het niet noemen, eerder grauw als een sombere februarilucht. De naam Silverpoint is wat misplaatst… maar om het zomaar even te slopen? En toch is dat wat Silverpoint wacht: er moeten appartementen verrijzen. Wie is vóór? Wie is tegen? Laten we eerst goed bedenken of sloop het enige antwoord is om die plek kleur te geven. En lost sloop de woningnood echt op? Wonen gaat over veel meer dan een dak boven je hoofd.
Woensdagmiddag 28 april 2021: het is marktdag, na maanden van corona-lockdown zijn de terrassen en winkels weer open. Het is weer druk in het winkelhart. Als op dat moment nog commissielid voor de PvdA bel ik aan bij Tante Jans, de tijdelijke invulling van de begane grond, of eigenlijk de beletage van Silverpoint. Collega-commissielid (maar voor een heel andere partij) Jacqueline van Oostveen leidt mij rond. Ze is trots op wat zij hier, met vrijwilligers, tot stand heeft gebracht. Tante Jans, vernoemd naar het hotel dat ooit op deze plek stond, heeft een gaarkeuken met restaurant voor dak- en thuislozen. “Ook GGZ-patiënten zijn welkom”, licht Jacqueline toe. “Het gaat om mensen die het in hun uppie moeilijk hebben.”
Een geweldig initiatief, waar deze tante met recht trots op is, al was het geen lang leven beschoren. Maar ik kijk ook met een andere, stedenbouwkundige bril naar deze ruimte. Wat een magnifiek uitzicht op de straat, het station aan de overkant, middenin het stadse gewoel. Het is gewoon bijna af als ideale locatie voor bijvoorbeeld een grand café. Ook enkele jaren later, als ik bij een mediamaker op bezoek ben die er antikraak een werkruimte huurt, verbaas ik mij erover dat dit gebouw geen herkansing krijgt. Corona ligt dan al ver achter ons en Tante Jans is niet meer, net zo min als hotel Jans – waar oudere Hilversummers soms nog met weemoed over praten. Wel veel ondernemende Hilversummers, startups en creatieve eenpitters. Silverpoint als broedplaat, op toplocatie.
Ode aan een gebouw en aan duurzaam bouwen, weg met de sloophamer!
Het is by far de mooiste en best gelegen ontmoetingsruimte van Hilversum, op steenworp van het station met directe verbindingen naar Amsterdam, Amersfoort, Utrecht, Rotterdam en zelfs Berlijn. Iedere horecaondernemer ontwikkelaar van woon-/werkruimtes zou hier staan te likkebaarden. Er is ook nog een bescheiden groen binnenterras achter het gebouw, om over de dakterrassen nog maar te zwijgen. Wat te denken van een debatcentrum? Zoiets als De Balie in Amsterdam, met theaterzaal (is aanwezig), volop ruimte voor een levendig café op de beletage, waardoor een levendige plint ontstaat (check) en studio’s op de etages (zitten er al)? Het modernistische Silverpoint verrast in bijna elke hoek, tot en met de glazen lift. Stel je daarbij groene dakterrassen voor en bomen voor de deur. Hilversumser kan haast niet. Als tegenhanger van Theater Gooiland aan het einde van Schapenkamp.
Ooit zat MediaMonks hier en zag je bij aankomst op het station vanuit de trein die intrigerende naam op dat even fascinerende gebouw. Zelf merkte ik eens op, tegen een medereiziger: ‘Het is het ‘m dat dit gebouw er staat, met ‘media’ in de naam, want anders zou niemand door hebben dat je in de mediastad aankomt.’ MediaMonks zit al weer wat jaren op H-Park aan de Oude Amersfoortseweg, ontworpen door architectenbureau ZZDP. H-Park is een geslaagde transformatie van bestaande gebouwen, die bewijst dat slopen echt het allerlaatste is wat je zou moeten doen.
Maar gemeente en ontwikkelaar slopen liever
De Gooi- en Eemlander van 3 maart 2021 kopt: ‘Silverpoint-kantoren worden gesloopt. Tegenover station Hilversum verrijzen volgend jaar 145 huurappartementen.’ Let vooral op dat ‘verrijzen volgend jaar’. Het is dus al in kannen en kruiken. Zo’n vaart bleek het echter niet te lopen. Inmiddels werd het april 2025, toen ik dit artikel schreef. Inmiddels zitten we – as we speak – alweer in de zomer van 2026. Het slooprijpe Silverpoint staat er nog steeds, bij gebrek aan belangstelling voor zogenaamd betaalbare, maar in werkelijkheid behoorlijk prijzige halve appartementen – want dat staan grotendeels gepland – en wat peperdure etagewoningen.
In de tussentijd sprak ik iemand van Royal Properties, de eigenaar. Ook voerde ik enkele gesprekken met ZZDP-architecten, de erfgenaam van dit bijzondere gebouw van architect Peter de Clerq Zubli. Directeur Joris Deur was not amused bij de gedachte dat Silverpoint zou worden gesloopt. “Een absurd plan!”, was zijn scherpe oordeel. Hoe halen ze het in hun hoofd. Ook volgens Deur is het voormalige Mediamonks-hoofdkantoor nog lang niet aan het eind van zijn levenscyclus. Het kan worden getransformeerd. Zelfs Royal Properties leek te twijfelen, wellicht onder de knoet van oud-minister Hugo de Jonge’s strengere verhuurregels. Een deel van de 145 appartementen valt daar immers onder.
De in Hilversum woonachtige architect Thomas Rau kent Silverpoint goed. Hij is een van de vier architecten die ik om een mening heb gevraagd. “Je zou op z’n minst het skelet kunnen laten staan”, suggereert hij. Een nog prima pand van amper 30 jaar oud, met recent nog een renovatie van de binnenkant slopen? Dat lijkt niet alleen in strijd met alle grote woorden over verduurzaming, dat is het ook. Rau wijst op de grote milieuvoordelen van herbestemming en transformatie boven sloop. “En het is nog een stuk goedkoper ook.” Thomas Rau is een autoriteit als het gaat om duurzaam bouwen. ZZDP-baas Joris Deur is daar ook niet vies van en liet enthousiast een van zijn mensen een impressie schetsen, hoe zo’n transformatie voor Silverpoint uit zou kunnen pakken.
Lage aaibaarheid breekt futuristisch pand op
Toch lag er al een sloopvergunning, liet toenmalig wethouder Arno Scheepers weten. Volgens hem was ook de ‘welstandscommissie’ enthousiast over het plan van Royal Properties – wat ik mij nauwelijks kon voorstellen. Maar is Silverpoint dan geen beeldbepalend hoekpand? De nog steeds geldende Centrumvisie Hilversum 2016 suggereert dat beeldbepalende panden niet zomaar gesloopt kunnen worden, ook al zijn ze geen monument. En ziet echt niemand de kwaliteiten van dit bijzondere gebouw?
Een visie is nog geen bestemmingsplan, doceerde voormalig VVD-wethouder Arno Scheepers. Silverpoint is eigendom van de internationaal opererende Royal Properties Group, van de Zeister vastgoedontwikkelaar Lisman en Lisman (residerend in Monaco), die ook het Philips-complex ontwikkelt. Het nieuwbouwplan voldoet aan het bestemmingsplan, meent het Hilversums college… en dus staat de eigenaar in zijn recht. Silverpoint geniet geen bescherming als monument en de plek is geen beschermd stadsgezicht, luidt de verdere toelichting.
Een rondvraag leert dat veel Hilversummers Silverpoint maar een lelijk gebouw vinden. Zij hebben de voormalige Volkskrant-achitectuurcriticus Jaap Huisman mee. Die schijnt Silverpoint ooit tot lelijkste gebouw te hebben uitgeroepen, niet eens van Hilversum of het Gooi maar van héél Nederland. En dan te bedenken dat het GAK-gebouw toen nog aan de overkant stond en er van sloop van het brutalistische VARA-gebouw op de Heuvellaan nog geen sprake was. Ook panden met een krachtig you love it or you hate it-sentiment. Of aan de rand van Hilversum het nog niet gesloopte STER-gebouw, Nog zo’n post ’65-bouwsel waarvan weinigen de monumentaliteit direct aflezen.
Over smaak valt niet te twisten. Bij mij scoort bijvoorbeeld alles van de architecten Alberts en Van Huut vrij hoog als het gaat om lelijkheid, met als bekend dieptepunt hun antroposofische ‘meesterwerk’ Zandkasteel, het oude ING-hoofdkantoor in de Bijlmermeer. Een miniversie van dat gedrocht staat in Hilversum, desolaat aan de Naarderweg. Het krijgt wellicht gezelschap van een AZC, met aan de overkant het vrolijke GAD-afvalscheidingsstation. Ook de vijf Entrada-blokkendozen zullen van ondergetekende niet snel een architectuurprijs krijgen. Dat geldt trouwens voor de meeste nieuwbouw aan dit stuk Schapenkamp, inclusief het bijna lelijkste NS-station van Nederland.
Silverpoint niet fraai? Dit komt ervoor in de plaats. Een joekel van acht verdiepingen in modieuze neo-stijl. In plaats van de huidige verspringende verdiepingen met dakterrassen komt er een Trumpiaanse kolos. Bedenk wat dat immens hoge pand doet met het stationsgebied. De bomen op deze artist impression in DGE zien er gezellig uit maar kloppen niet met de realiteit. Het pand komt niet in een park te staan, maar aan de drukke, straks smalle Schapenkamp en nog smallere Stationsstraat, met ook verder steen en beton. Het risico van een kil waaigat is reëel.
In feite sluit het nieuwe gebouw het ambitieuze stationsgebied af met een tweede Berlijnse Muur, nu niet aan het spoor maar tussen het Stationsplein en het centrum. Wie de maquette van het nieuwe stationsgebied in de hal van het raadhuis heeft bekeken, zag daar het huidige Silverpoint als logische overgang van de compacte hoogbouw voor het station naar de relatieve laagbouw van de oude binnenstad. De menselijk maat is daar nog. Daar was over nagedacht, zo mogen we aannemen. Maar die maquette blijkt boerenbedrog, of vriendelijk gezegd ‘enigszins gedateerd’.
Detail: ook de bestaande en door veel Hilversummers gehate ‘muur’ tussen Oost en Centrum wordt versterkt. Zie de foto in de galerij hierboven, met fietsen op de voorgrond, genomen vanaf ongeveer café Dudok (Larenseweg/Noorderweg). Nu nog lucht boven het relatief lage Silverpoint; straks een muur van steen en glas.
In tegenstelling tot Silverpoint is het ontwerp van Royal Properties allerminst markant. Geen hogere punt, zoals veel hoekpanden in Hilversum, zoals ook Hotel Gooiland, de oudere broer van Silverpoint. Het typeert op geen enkele wijze de creatieve ‘mediastad’ en heeft geen enkele link met Duiker of Dudok. Dit ontwerp past in elk centrum of kantorenpark, van Tilburg tot Almere. Het is erop gericht om zoveel mogelijk vierkante meters duur te verhuren. Wie van de artist impression nog meent ‘nou, dat ziet er best aardig uit’, is vast en zeker genezen bij de volgende ‘gevelaanzicht’ (zijde Schapenkamp) uit de vergunningsaanvraag.
Maar mensen moeten wonen! Zeker, de vraag is alleen of het zo fijn wonen wordt in dat nieuwe complex. Een deel bestaat uit halve woningen, die volgens de ontwerptekeningen slaapkamers krijgen zonder raam. De woonkamer kijkt uit op de parkeerdekken van Q-Park.
Peter de Clerq Zubli meets Jan Duiker
Silverpoint-haters zullen om sloop niet malen, misschien zelfs staan te juichen. Maar je kunt ook anders naar het gebouw kijken. Architect Peter de Clerq Zubli ontwierp het in 1998 opgeleverde bedrijfspand. Zijn kantoor ontwierp onder heel veel meer, zoals de vermaarde Europarking aan de Amsterdamse Marnixkade en de Rembrandttoren bij het Amstelstation. Voor Silverpoint moet hij zich hebben laten inspireren door Hotel Gooiland van Jan Duiker – bekend ook van sanatorium Zonnestraal en de Cineac in de Amsterdamse Reguliersbreestraat. Persoonlijk vind ik Gooiland na Zonnestraal en Dudok’s raadhuis het meest indrukwekkende gebouw van Hilversum, al zal het altijd een too close to call-finale zijn met de vele andere architectonische juweeltjes in onze gemeente.
In Silverpoint is de vormentaal van Gooiland te herkennen, compleet met rondingen, verspringende gevelwand en torentje. Ook de verhoudingen doen aan Gooiland denken. Is het toeval dat beide gebouwen het begin en einde van het Schapenkamp markeren? Beide complexen zijn ook nog eens – in potentie – multifunctioneel. Dat is dan meteen het alternatief voor sloop: verrijk Silverpoint met horeca, broedplaatsfuncties én wonen!
De erfgenaam van De Clerq Zubli’s kantoor ZZDP Architecten in Amsterdam ziet genoeg mogelijkheden om Silverpoint te transformeren tot een multifunctioneel gebouw, waarin gewoond én gewerkt kan worden. Directeur Joris Deur meent dat Silverpoint makkelijk een ander, vriendelijker aanzien kan krijgen, dat gastvrijer met de straat communiceert. De donkere ruiten kunnen worden vervangen, op de begane grond en/of eerste verdieping kunnen publieksfuncties (ook horeca) komen, aan de voorzijde is ruimte voor daktuinen, de gevelplaten kunnen door een vriendelijker variant worden vervangen. Er is van alles mogelijk, verzekert Deur.
ZZDP maakte deze ruwe schets van hoe Silverpoint behouden kan blijven. Om toch een flink aantal woningen te kunnen toevoegen, wordt Silverpoint van twee extra, verspringende verdiepingen voorzien. De woningen krijgen balkons. Dat komt het wonen ten goede en geeft ruimte aan groen. Het groen valt sowieso op, ook op het dakterras, dat onderdeel kan zijn van de publieksfunctie. De benedenverdiepingen worden transparanter en krijgen een publieksfunctie, met horeca. Waarom geen debatcentrum annex opnamefaciliteit annex grand café? Is Hilversum mediastad of niet?
Joop Lahaise
fractievoorzitter OpStand.nu
