WIJDEMEREN/HILVERSUM – De aankondiging van noodopvang in het leegstaande gemeentekantoor van Wijdemeren leidt tot weken van protest, compleet met de blijkbaar onvermijdelijke rechts-extremistische geweldsuitbarstingen. Dat lijkt zich ook nog uit te betalen. Er komen nu 70 in plaats van 110 jonge asielzoekers. Waar is het tegengif?
Vernielingen en mishandeling van een politieagent weerhielden het Hilversumse raadslid Fréderique Durlacher (afgesplitst van BVNL) niet om zich actief in het protest te mengen, als deelnemer aan de ‘vrouwenmars’. Ze haalde er de Volkskrant mee. De krant citeert een politieman: ‘Ik heb nog nooit zoveel Porsches zien voorrijden bij een demonstratie.’ Ze (Durlacher) lacht: ‘Dit is natuurlijk wel het Gooi’. Al die roze vestjes en gouden knoopjes, dat hoort volgens haar bij Loosdrecht, noteert de krant. Horen vooroordeel en xenofobie ook bij Loosdrecht? Laten we hopen van niet.
Een bekende die vlakbij het gemeentehuis woont, schudt zijn hoofd: “Snappen die vrouwen dan niet voor welk karretje ze zich laten spannen?” Om daaraan toe te voegen dat een deel er vast en zeker ook gewoon racistische ideeën op nahoudt, en straks waarschijnlijk op FvD gaat stemmen. Hij maakt nog wel óók een kritische opmerking richting COA en het gemeentebestuur van Wijdemeren: “Dat omwonenden zich overvallen voelen door het besluit hier ruim honderd jonge asielzoekers te huisvesten, snap ik ergens wel. Meer openheid lijkt me verstandiger.”
Terechte angst of vreemdelingenangst?
De gruwelijke moord in Amsterdam Zuid-Oost op de 17-jarige Lisa uit Abcoude door een 22-jarige, vermoedelijk Nigeriaanse asielzoeker heeft de angst voor asielzoekers aangewakkerd. Wie naar de cijfers kijkt, als het gaat om verkrachting, vrouwenmishandeling en femicide, stuit echter niet snel op AZC’s of vluchtelingenopvang. Vrouwen komen het vaakst om het leven door (ex)partnerdoding. Ook mishandeling en verkrachting vinden meestal plaats in vertrouwde omgeving: gezin, relatie, vriendenkring, uitgaansleven.
Het criminaliteitscijfer onder asielzoekers ligt überhaupt laag. Van alle bewoners in asielzoekerscentra wordt 3% verdacht van een misdrijf. Meestal gaat het om vermogensdelicten als winkeldiefstal en heling. Daders zijn vaak jonge bewoners met weinig kans op een verblijfsvergunning. Zogeheten ‘veiligelanders’ veroorzaken relatief veel overlast. Die groep vraagt dus extra aandacht. Maar zo zijn er wel meer groepen in onze samenleving die voor veel geweld en vernieling zorgen, zoals voetbalhooligans, corpsstudenten, een brede groep gefrustreerde jonge mannen (al dan niet verkerend in de manosfeer) en… inderdaad, AZC-demonstranten van een bepaald kaliber.
Niet te ontkennen valt dat sommige groepen oververtegenwoordigd zijn bij bepaalde vormen van misdaad. Denk aan eerwraak als min of meer geïmporteerd misdrijf. Dito vrouwenbesnijdenis. Progressief Nederland mag worden verweten wangedrag door een deel van de immigrantengemeenschap te lang met de mantel der multiculturele liefde te hebben bedekt – een feitelijk racistische politiek van wegkijken en dubbele moraal. Maar dat doet niks af aan het feit dat er nauwelijks verband is tussen migratie/asielopvang en criminaliteit. Dat is een aangeprate angst.
Wat is er eigenlijk mis met het lege stadskantoor in Loosdrecht als tijdelijke opvang voor alleenstaande jonge asielzoekers? Objectief gezien weinig. Het gebouw ligt aan de rand van een woonwijk, vlakbij winkels en andere voorzieningen. Ook vlakbij is een groot sportcomplex. Met wat goede wil is daar genoeg te doen voor sportieve jonge mannen. In het nabijgelegen Hilversumse bedrijventerrein is vast werk te vinden, of stageplekken. Veel jonge asielzoekers (In 2025 vroegen in Nederland 7.230 minderjarigen asiel aan) staan te popelen om aan de slag te gaan. Bovenal: Nederland kampt met een chronisch tekort aan opvangplekken.
Balanceren
Op LinkedIn legt een COA-medewerkster uit: ‘De Spreidingswet is helaas noodzakelijk maar voor veel burgemeesters lastig toe te passen omdat de gemeentes geen volledige rugdekking vanuit Den Haag krijgen. De meeste opvanglocaties draaien prima, ook in samenhang met de buurt. Het COA is een professionele organisatie met veel kennis en weet als geen ander hoe je een goeie verstandhouding met omwonenden krijgt en houdt. Ook als deze zich in eerste instantie overvallen voelen. De ophef die er in het begin is merk je na een paar weken niet meer omdat er weinig aan de hand blijkt te zijn omdat de opvang, mede door vrijwilligers, prima draait en de bewoners participeren in de buurt. Ook alleenstaande (jonge) mannen gaat dat over het algemeen prima af is mijn ervaring.’
Haar uitleg is allicht gekleurd. Natuurlijk zijn er incidenten, zoals overal. Buschauffeurs rond Ter Apel ervaren regelmatig agressie en onbeschoft gedrag door asielzoekers van het grootste AZC van Nederland. In Ter Apel verblijven zo’n 2.000 vluchtelingen, waarvan een deel kansloos is om in Nederland te mogen blijven. Onder hen veel jongeren uit ‘veilige landen’. Kortom, een broedplaats van boosheid, verveling en frustraties. Maar over het algemeen is het vooral rustig rond AZC’s. Omwonenden beamen dat ook.
Het verwijt dat het COA en gemeentebesturen inwoners overvallen met pas op het allerlaatste moment aankondigen van een opvangcentrum is begrijpelijk. Daar tegenover staat het begrip ‘noodopvang’. Dat heet niet voor niets zo. Soms doet zich een gelegenheid voor en die moet je dan pakken, zeggen insiders. Er zijn gemeenten die de boot afhouden. Die leggen daarmee extra druk op gemeenten die zich wel solidair tonen en de Spreidingswet wel naleven, zoals Wijdemeren onder aanvoering van burgemeester Mark Verheijen, nota bene een voormalig VVD-Kamerlid.
Overigens liet diezelfde VVD zich lokaal niet onbetuigd. De fractie in Wijdemeren – nog even schijnzelfstandig – liet al direct weten als enige partij niet achter het besluit van burgemeester Verheijen te staan. De grote Hilversumse broer – coalitiepartij – plaatste op de website een stukje, ondertekend door beide fractievoorzitters. Daaruit: ‘De VVD wil expliciet voorkomen dat tijdelijke noodopvang uiteindelijk een permanent karakter krijgt. Voor de VVD staat voorop dat opvang zorgvuldig, beheersbaar en passend binnen bestaand beleid moet plaatsvinden, en moet voldoen aan de met onze inwoners afgesproken kaders.’
Hoezo ‘permanent’? Wat weet de lokale VVD wat de rest niet weet? Maar misschien moet het eerlijke verhaal ook wel zijn dat het anders toch leegstaande stadskantoor nog wel een jaar of langer noodopvang blijft, als onderdeel van de opgave die heel Hilversum – dus per 1 januari inclusief Wijdemeren – vanwege de Spreidingswet van voormalig VVD-staatssecretaris ‘asiel’ Eric van der Burg te wachten staat. Nu al een standpunt innemen komt op z’n minst wat opportunistisch over, voor een partij die de hete adem van FvD, BBB etc. in de nek voelt.
De meeste Hilversumse partijen laten zich nog even niet uit over Loosdrecht, ex-BVNL’er Durlacher uitgezonderd. Democraten Hilversum verklaart: ‘Wij erkennen de verplichtingen die voortvloeien uit de Spreidingswet en nemen daarin onze verantwoordelijkheid. Dat willen we doen met een beheersbare invulling, passend bij de schaal en draagkracht van onze gemeente, in overleg met de samenleving. Dat betekent kleinschalige opvang, verspreid door de gemeente, opdat maatschappelijke problemen worden voorkomen en een goede relatie tussen opvang en de lokale samenleving wordt bevorderd.’ Dat is ook het standpunt van OpStand.nu. Iets anders geformuleerd:
OpStand.nu ziet de humane opvang van vluchtelingen als een gedeelde verantwoordelijkheid. We zijn solidair met gemeenten die hun taak daarin (al dan niet onder de Spreidingswet) al vervullen. Wel stellen we als eis dat de opvang past bij de draagkracht van de buurt en in totale omvang bij wat de gemeente aankan. Tijdige open communicatie en het betrekken van de omgeving, inclusief maatschappelijke partners, ondernemers en vrijwilligersinitiatieven zijn voorwaarden voor het welslagen van asielopvang.
On geval van nood moet daar soms vanaf worden geweken, maar dat dient dan met overtuigende en transparante argumenten te gebeuren, met flankerend beleid richting de buurt. Over migratie in haar algemeenheid:
Voor OpStand.nu is migratie een natuurverschijnsel, waar ook de ontvangende samenleving van profiteert. Massamigratie is echter het gevolg van oorlog, onderdrukking, armoede en honger. Daarbij is de grens tussen vrijwillige migratie en uit nood geboren vlucht niet altijd scherp. De vraag in hoeverre het VN-Vluchtelingenverdrag van 1951 nog zonder meer uitvoerbaar is in een veranderende wereld, lijkt ons legitiem.
Ook klimaatverandering dwingt mensen om massaal te verhuizen. Binnen Europa is de economie een aanjager van massamigratie (arbeidsmigratie), waarbij de gemeenschap geacht wordt de economie te dienen in plaats van andersom. Grootschalige (arbeids)migratie bergt het risico in zich van sociale en politieke ontwrichting en ongelijkheid. OpStand.nu pakt liever de economische, ecologische en politieke oorzaken aan van massamigratie en vluchtelingenstromen dan dat we armoede en moderne slavernij importeren. Maar wie Europa bereikt, moet op medemenselijkheid kunnen rekenen.
Hoe verder met Loosdrecht
Formeel is de Wijdemerense rel rond de komst van 110 (of 70) jonge asielzoekers geen Hilversumse aangelegenheid. De fusie tussen beide gemeenten is immers formeel nog geen feit. OpStand.nu vindt dat geen excuus om ons als Hilversumse gemeenteraad niet over deze zaak uit te spreken. Alsof dat ‘recht’ alleen bij (extreem)rechts zou liggen. Bovenal geldt hier: niet alleen zijn wij over dik een half jaar wel één gemeente, de locatie ligt op de rand van Hilversum, met de kwetsbare wijk Kerkelanden als buur. OpStand.nu vindt dat het Hilversumse college van burgemeester en wethouders en die van Wijdemeren hierin samen moeten optrekken.
Het gemeentehuis aan de Rading lijkt ons een prima plek, met voorzieningen in de buurt en volop mogelijkheden voor werk, sport en ontmoeting. Om jonge asielzoekers én de samenleving daar optimaal gebruik van te laten maken, is het zaak dat de gemeente Hilversum/Wijdemeren (laten we ze maar vast als één beschouwen) de handen ineenslaan. Werk aan de winkel, met partners als wijkcentra, jongerenwerk, zorg en welzijn, sport, onderwijs, ondernemers en vrijwilligersorganisaties. Ja, de communicatie had beter gemoeten. Maar niemand kan nu nog volhouden niet te weten dat er asielzoekers naar Loosdrecht komen, op de grens met Hilversum. Werk aan de winkel!
Wat de protesten betreft, mogen we van beide burgemeesters eenzelfde eenduidige en eendrachtige boodschap verwachten: in onze gemeente is geen plek voor racisme en evenmin voor geweld en brandstichting. Zwichten voor racistisch geweld is het domste wat je kunt doen. Wat dat betreft staat het Wijdemerense college – en in zijn kielzog ook het Hilversumse gemeentebestuur – al met 0-1 achter door onder druk van het protest het oorspronkelijke aantal van 110 asielzoekers terug te brengen naar 70.
Het antigif tegen racisme bestaat. Dat begint met duidelijk stelling nemen tegen rechts-extremisme, met het bestrijden van voordeel en vreemdelingenangst (xenofobie) in plaats van eraan toe te geven. En het begint met het serieus nemen van onze inwoners (en ondernemers) als partners in het tonen van onze solidariteit. Daar kunnen wel degelijk ook grenzen bij horen voor wat betreft aantallen en locatie.