HILVERSUM – Waarom geen fatbike als vorm van deelmobiliteit? Dat moet een 1 aprilgrap zijn, merkte een enkele collega schrander op. Zelf dacht ik dat van het GroenLinks-voorstel om deel-Bíro’s in te zetten, u weet wel: die hippe karretjes waar vooral verwende pubers mee door ons sjieke Gooi scheuren. Maar nee, beide ideeën bleken serieuzer dan gedacht, al kon uiteraard alleen die van coalitiepartij GroenLinks op brede steun rekenen.
De laatste raadsvergadering voor Pasen, met een door de burgemeester toegejuicht stichtelijk kantje door CDA-raadslid Jacobine van Dijk, kende vier grote onderwerpen, waarvan één achter gesloten deuren. Niet geheim was het debatje over deelmobiliteit. Hilversum wil daar stevig op inzetten. Dat wil zeggen, de gemeente zal aanbieders van deelauto’s, deelscooters, deelfietsen en zelfs deelbakfietsen zoveel mogelijk ter wille zijn. De hoop is dat deelvervoer het autogebruik tempert en op termijn zal verminderen. Dat lijkt een wensgedachte, maar wethouder Edwin Göbbels (Democraten Hilversum/Lokaal1) gelooft er net zo heilig in als sommigen in de paashaas. Hij vond de raad aan zijn zijde.
Niks aan de hand dus voor zijn Visie en Uitvoeringsplan Deelmobiliteit. Toch leverde die maar liefst zes amendementen (wijzigingsvoorstellen) en drie moties (voorstellen) op. De twee opmerkelijkste waren zonder twijfel die van Lex van Waarden (GroenLinks) en van OpStand.nu. GroenLinks (alias GroenLinks/PvdA, alias Pro Hilversum) wil onder meer inzet van Bíro’s en aanverwante 45-km autootjes. Deze zogeheten minicars zijn in steden als Amsterdam een bron van ergernis. Ontegenzeggelijk zijn deel-Bíro’s een prettig alternatief voor wie even geen auto bij de hand heeft – en ook geen paraplu – en toch droog wil aankomen. Peperduur, dat wel. Maar ja, fietsen en het openbaar vervoer zijn voor het plebs, nietwaar? En dus zijn de minicars enorm populair in de Amsterdamse grachtengordel, op de Zuidas én in het Gooi.
De gemeente Amsterdam wil het gebruik van de Bíro inperken, door ook de brommobiel onder het betaald parkeerregime te laten vallen. Goed idee, vindt ook OpStand. Want voor je weet, hebben we er een parkeer- en fileprobleem bij. Ook een minicar/brommobiel neemt namelijk ruimte in, sommige niet minder dan een echte auto. En het is nu al vaak met 45 km over de N525 (Larenseweg) sukkelen, met aan de kop van de file een blowende zestienjarige in een Bíro, Opel Rocks of Microlino, vanuit school op weg naar Laren. Want op het fietspad mogen ze niet. Ondertussen zijn ze levensgevaarlijk, misschien nog wel gevaarlijker dan een fatbike… mits die laatste niet is opgevoerd. Een aanrijding met een bestelauto is geen goed idee in zo’n plastic autootje.
Fatbike of scooter
Wie fatbike zegt, zegt obese twaalfjarige op een opgevoerd exemplaar, zonder helm of verzekering scheurend door een winkelstraat. Of een stoere dertiger met nog veel vetter opgevoerde dikkebandjesfiets, die zonder te trappen makkelijk de 45 km haalt. Dat zijn dus sjoemelbrommers. Ze veroorzaken veel gevaar en overlast, en zijn populair onder crimineel tuig. Kortom, hoe haalt OpStand.nu het in zijn hoofd te suggereren dat de fatbike misschien een interessant optie is om als deelvervoer aan te bieden, tussen de deelscooter (45 km, helmplicht) en de (e-)fiets in.
Het uitgesproken chagrijn van de wethouder zei genoeg. Zo gedwee als hij op het Bíro-voorstel van coalitiegenoot GroenLinks reageerde, zo geërgerd was zijn reactie op het idee van Hilversums meest gehate oppositiepartij OpStand.nu. Nee, dit was dus geen 1 aprilgrap. Om de dooie dood niet. Wel goed lezen. Het voorstel luidde: ‘We faciliteren en stimuleren deelfietsen, deelfatbikes of aanverwant aangedreven tweewielers en deelscooters…’ Voor alle duidelijkheid, deelfietsen en -scooters waren al genoemd. Maar waarom serieus op ingaan als je het ook simpelweg kunt weghonen, gewoon omdat het kan.
De fatbike staat voor een iets andere manier van aandrijven. De speciale ‘koppelingsensor’ waarmee de elektramotor wordt ingeschakeld maakt dat je minder hoeft te trappen om snelheid te maken én te houden. Dat zie je duidelijk als je een fatbike met langzame pedaalslagen voorbij ziet komen, ook de Boomberg op. De Fietsersbond schrijft enigszins cryptisch: ‘De fatbike moet nu aan dezelfde kenmerken voldoen als een elektrische fiets, terwijl de motor andere eigenschappen heeft.’
Maar het zijn niet alleen die ‘andere eigenschappen’ van de aandrijving, het is ook het stoere ontwerp – van bromfiets-achtig met dikke banden en buddyseat tot relatief ranke transportfietsen met stevige dubbele frames die de fatbike tot fatbike maakt. Gewoon fietsen is vaak geen pretje, ook al niet door een kort crankstel en te dicht op het frame geplaatste pedalen). Er zijn ook minivarianten, waarmee je absoluut niet kunt fietsen. De politie lijkt een oogje dicht te knijpen, er is immers geen houden meer aan. Ook e-steps zie je steeds vaker. Maar de ‘echte’ fatbike is goedbeschouwd best een handig ding, zeker in de uitvoering waarmee je wel goed kunt fietsen. Je kunt een passagier achterop nemen en soms ook nog bagage. Aan die eisen zouden de ‘deelfatbikes’ moeten voldoen, om het gat tussen (e-)fiets en scooter op te vullen.
Waarom in hemelsnaam? Goeie vraag, die in zekere zin voor alle deelmobiliteit geldt, behalve voor de deelfiets (zie ook OV-fiets). Welk probleem wordt hier opgelost? De aanname dat de deelauto het autobezit substantieel tegengaat, is twijfelachtig en niet door onderzoek geschraagd. Wat het wel biedt, is de mogelijkheid voor niet-autobezitters om soms toch een in de buurt geparkeerde auto te pakken, zonder naar een verhuurbedrijf te hoeven stappen.
Deelscooters vervangen veelal de gezonde wandeling (ook ’s nachts vanuit de kroeg) en zijn handig voor langere ritten, al mogen ze daar nu juist niet voor worden gebruikt. Bovendien kampen ze met een paar nadelen: je moet een helm op (die ook door anderen is gedragen, zelden op maat is en dus dubieus qua veiligheid) en de besturing vergt flink wat behendigheid en liefst bromfietservaring. Een rijbewijs (vanaf A) is sowieso verplicht. Dat alles geldt niet voor de fatbike, die wettelijk gewoon een e-bike is. Er komt in 2027 waarschijnlijk wel een helmplicht voor jongeren tot 18 jaar voor de fatbike.
Deelfatbike is veiliger dan gewone fatbike
Hoe dat zo? Welnu, de deelfatbike – of aanverwante soort elektrisch aangedreven tweewieler – is van de deelorganisatie. En die weet wie, wanneer, hoe lang enz. de fiets bestuurt. Ook houdt de organisatie de fiets bij en garandeert dat deze niet sneller kan dan 25 km, voorzien is van deugdelijke remmen, vandalisme proof is en goed wordt onderhouden. Kortom, alles wat de privé-fatbike vaak zo riskant en gehaat maakt, ontbreekt bij de familie deelfatbike… mits gemeente en marktpartijen tot goede afspraken komen.
Qua prijs zal de huur tussen de deelfiets en de deelscooter liggen, of even hoog als de scooter. Daarmee zal de deelfatbike voor veel frequente gebruikers minder aantrekkelijk zijn dan de fiets. Het zo bevoordelen van de gewone deelfiets, die nog altijd het handigst, veiligst en meest milieuvriendelijk is, zat in een van de twee wel aangenomen moties van ChristenUnie (mede ingediend door OpStand.nu).
Toch ook met deel-Bíro ingestemd
Alleen GroenLinks wist onder aanvoering van Lex van Waarden over zijn eigen schaduw heen te stappen. Dankzij GL kreeg het ‘deelfatbike’-amendement toch nog vier stemmen. Helaas lang niet genoeg. OpStand.nu stemde voor het brommobiel-amendement van Van Waarden. Maar zeker niet als politieke uitruil. Ondanks alle bezwaren kan de minicar of brommobiel als deelvervoer een prima oplossing zijn voor bijvoorbeeld autoloze senioren voor gebruik binnen de bebouwde kom. Zeker als het regent en er boodschappen en een passagier moeten worden vervoerd is zo’n Bíro best handig.
OpStand is niet tegen deelmobiliteit en niet tegen innovatie, maar wel realistisch. Verwacht niet alles van deelmobiliteit, maar probeer uit wat werkt en wat niet. Uiteindelijk zijn het vooral de aanbieders die de grootste financiële risico’s dragen. OpStand.nu ziet veel losse eindjes in Edwin Göbbels’ deelmobiliteitsverhaal, maar ziet nog altijd meer kansen dan nadelen en stemde dus met de visie in. En wat de deelfatbike betreft, die komt er wel, in welk vorm dan ook.