HILVERSUM – Bewoners van Hilversum-Oost kregen maandagavond de kans hun hart te luchten over de vuurwerkterreur door een groep jonge hooligans tijdens de jaarwisseling. De ellende bleek nog groter dan gedacht. Volgens menig buurtbewoner stond het geweld niet op zich. OpStand.nu wil dat de raad nog deze maand debatteert over de vraag of deze uitbarsting voorkomen had kunnen worden.
Ook rond de Lorentzvijver was het al eerder op de avond raak met verboden vuurwerkbommen en een in de fik gestoken auto, aldus een bewoonster. “We zijn enorm geschrokken, dachten dat de school in brand stond.” De groep vandalen, in het zwart gekleed en met bivakmutsen, trok op oudejaarsavond richting Minckelersstraat. Daar werd brand gesticht in onder meer een boekenkastje en werden ruiten van wijkcentrum St. Joseph ingegooid. Ook bij het islamitische centrum Al Amal werden vernielingen aangericht, net als elders in de buurt. In de Minckelersstraat gingen twee auto’s in vlammen op.
Meer auto’s van buurtbewoners werden vernield. Een bewoner: “Ik zag hoe ze bij het tankstation benzine haalden om daar molotovcocktails van te maken en die in een auto te gooien.” Ook in de zijstraten en op het Ooievaarsplein was het raak. Een getuige meldde te hebben gezien hoe relschoppers flessen met benzine uit een perkje hadden gehaald: “Die waren daar dus van te voren neergelegd. Dit was duidelijk vooropgezet.” Veel bewoners van de Minckelersstraat en zijstraten beleefden angstige momenten. Een bewoner: “Het is een wonder dat het vuur niet naar een of meer woningen is overgeslagen.”
Een andere bewoonster was kwaad op het bedrijf dat een container met bouwafval dagenlang had laten staan, ondanks meerdere beloftes de puinbak met brandbaar sloophout tijdig weg te halen. “De Alliantie had daar als opdrachtgever op moeten letten, maar het interesseert ze geen bal wat er bij ons gebeurt. Ze dumpen hier alleen maar asielzoekers.” Ook dat aspect kwam meer dan eens voorbij: de bende zou grotendeels hebben bestaan uit jongeren van Noord-Afrikaanse afkomst. Enkele aanwezigen bestreden dat: “Het was een gemengde groep.” Een buurtbewoner: “Ik ben zelf van Marokkaanse afkomst en net als iedereen enorm geschrokken. We hebben allemaal angstige momenten beleefd.”
Meerdere aanwezigen vroegen zich af of politie en gemeente geen signalen hadden opgevangen over de duidelijk voorbereide rellen. Zo zou ook de moskee al langer last hebben van vervelende jongeren. Ook het aanrichten van vernielingen zou niet als een verassing zijn gekomen, hooguit de heftigheid en de schaal van de nieuwjaarsrellen. Meerdere bewoners van Liebergen en de Astronomische buurt rapporteren al veel langer overlast en criminaliteit.
Niet de gemeente maar de lokale partij Hart voor Hilversum (HvH) nam het initiatief om inwoners in het wijkcentrum hun verhaal te laten doen, nadat eerder door OpStand.nu en HvH al vragen aan burgemeester en wethouders waren ingediend. De mondelinge vragen van OpStand staan woensdag 14 januari op de agenda van de raadscommissie Bestuur & Economie. OpStand heeft bovendien een interpellatiedebat aangevraagd voor de gemeenteraadsvergadering van 28 januari aanstaande.
Luisteruurtje
Dat er veel vragen zijn werd wel duidelijk tijdens het door HvH-raadsleden georganiseerde ‘luisteruurtje’ voor de buurt. Wijkcentrum St. Joseph was maandagavond 5 januari behoorlijk vol. HilversumsNieuws deed er uitvoerig verslag van, met in het artikel veel ruimte voor gemeenteraadslid en buurtbewoonster Fréderique Durlacher, van de gelijknamige fractie. Haar geëmotioneerde getuigenis tijdens het ‘luisteruurtje’ maakte dan ook veel indruk.
Onderstaande citaten zijn overgenomen uit HilversumsNieuws en stemmen overeen met wat aanwezigen in St. Joseph Durlacher hebben horen getuigen: ‘In mijn huis zijn twee explosies geweest. Mijn brievenbus in het portiek is opgeblazen en ook mijn schuur. Daarin hebben plunderingen plaatsgevonden. Persoonlijke bezittingen zijn weggehaald. Ik heb gezien hoe deze groepering mijn eigen persoonlijke bezittingen op het haardvuur heeft gegooid.’ Het raadslid meldde op Facebook te hebben gelezen dat ‘de gemeenteraad hier helemaal niets aan doet’. Ook vroeg ze zich hardop af of de aanvallen niet persoonlijk op haar gezin waren gericht, omdat haar partner brandweerman is. Dat laatste zou de politie hebben gesuggereerd, aldus Durlacher in het wijkcentrum en in HilversumsNieuws. Ter relativering: ‘‘Gelukkig’ zijn er ook andere woningen beschadigd en voel ik het niet als een intens persoonlijk iets, maar ik ben wel heel veel spullen kwijt.’
Niet alleen werden er op grote schaal serieuze vernielingen aangericht, de groep vandalen – volgens enkele ooggetuigen soms nog erg jong – had het ook op hulpverleners gemunt. Brandweermensen werden bekogeld met stenen en zwaar vuurwerk. De Mobiele Eenheid moest ingrijpen. De sfeer was ronduit grimmig, met alle schijn van een vooropgezette criminele actie. Zo zouden er van te voren molotovcocktails zijn klaargelegd.
Over de daders meenden buurtbewoners: “Marokkanen en andere Noord-Afrikanen. De moskee lieten ze met rust.” Het moskeebestuur weerlegde die suggestie in een verklaring aan de gemeenteraad en de pers. Ondertussen lijkt achter die verdachtmaking wel degelijk wantrouwen tussen bevolkingsgroepen onderling schuil te gaan. Een oudere dame: “Ik werd voor kanker-Hollander uitgescholden, terwijl twee van die snotapen dreigend tegenover mij stonden.” Een andere bewoner zag juist een gemengde groep. Volgens sommigen kwamen de jongemannen niet uit buurt en waren het onbekenden. Dat werd dan weersproken met: “Iemand van de moskee zei dat hij al die jongens persoonlijk kende. Stuk voor stuk.” Een raadslid memoreerde: “Er was ooit goed overleg tussen de gemeente en de moskee. Volgens mij hielp dat om dit soort toestanden te voorkomen.”
Een Marokkaanse Hilversummer uit een van de zijstraten schetst, daags na de avond in St. Joseph een ander beeld van de rellen: “Ik heb bij mij in de straat een man of achttien geteld, maar het zullen er meer zijn geweest. Steeds als de politie aan kwam zetten, verspreidden ze zich in groepjes van vier. Wat ik zag, waren merendeels Marokkaanse en Somalische jongeren. Heel erg vind ik dat. Ze zorgen al langer voor veel overlast in onze buurt, juist ook bij de moskee. Daar zijn regelmatig opstootjes. Ook nu hebben ze daar vernielingen aangericht.”
Zelf heeft deze bewoner ook angstige momenten beleefd. “Mijn hele auto zat onder de vuurwerkresten. Gelukkig geen schade, maar ik was wel bang en eigenlijk nog steeds. Nu ook voor de reactie van andere buurtbewoners, die toch weer naar ons wijzen. Daarom ben ik ook niet naar die politieke avond in het wijkcentrum gegaan. Ik vind dat de gemeente te weinig doet aan het tegengaan van discriminatie. We worden hier gewoon tegen elkaar opgezet.”
Over de politie: “Ze zijn ook bij mij aan de deur geweest, ook met de vraag of wij camerabeelden ter beschikking wilden stellen. Dat spreekt vanzelf. Natuurlijk werk ik daaraan mee. Ik wil niets liever dan dat die relschoppers worden opgepakt. Ze verdienen een zware straf. Verder mag de gemeente wel wat meer aandacht geven aan de jongeren in onze wijk. Dat hangt maar rond en haalt rottigheid uit. Iedereen heeft daar last van.”
Naast vele tientallen boze en vooral geschrokken bewoners, waaronder veel senioren, was ook een flink aantal raadsleden komen opdagen. Burgemeester Gerhard van den Top en wijkwethouder Jacqueline Kalk (PvdA) waren eveneens van de partij. De wethouder, met ook sport, financiën, inclusie, jongerenparticipatie en handhaving in haar portefeuille, was ‘geraakt en geschrokken’. De burgemeester legde uit wat er zoal komt kijken bij het opsporen van de daders en dat hij daarom ook niet eerder bewoners op een bijeenkomst als deze had kunnen spreken. Burgemeester Van den Top erkende dat er in dit deel van Oost meer aan de hand is: “Wij moeten aan de slag met jongeren.”
Moskee wel degelijk ook doelwit
Dat de moskee gespaard zou zijn, ontkent het bestuur van islamitisch centrum Al Amal in een schriftelijke verklaring. ‘Tijdens de jaarwisseling heeft een groep jongeren van uiteenlopende achtergronden – waarvan velen niet in Hilversum Oost wonen – zich schuldig gemaakt aan extreem geweld en vernielingen. Auto’s zijn in brand gestoken en publieke voorzieningen zijn doelbewust vernield. Ook Centrum Al-Amal is daarbij niet gespaard gebleven: het gebouw heeft schade opgelopen als direct gevolg van de ongeregeldheden. Daarmee is het centrum, net als vele anderen in de wijk, slachtoffer geworden van het geweld.’
Het bestuur van Al Amal vervolgt met de signalering dat ‘de ernst en omvang van de ongeregeldheden onvoldoende zijn voorkomen. De jaarwisseling in Hilversum Oost kent al langer een problematisch verloop, waardoor de risico’s voldoende concreet waren.’ Het bestuur roept het college op om de gebeurtenissen ‘met grote urgentie op te pakken, grondig te evalueren en snel effectieve maatregelen te nemen voor komende jaarwisselingen’.
OpStand onderschrijft deze oproep en heeft al vragen gesteld voor de commissie Bestuur en Economie van woensdag 14 januari. Ook heeft OpStand een interpellatiedebat aangevraagd voor de raad van 28 januari. Daarbij zou het niet alleen moeten gaan om repressieve maatregelen (opsporen, berechten en voor de schade laten opdraaien), maar vooral ook om preventie. Liebergen is een van de armste buurten van Hilversum, dichtbevolkt met weinig voorzieningen.
Heeft de gemeente in beeld wat er in Oost speelt? Waar zijn onze ogen en oren als het gaat om ontsporende jeugd? Gaat het echt alleen om bendegeweld door criminelen of speelt er meer? Is er genoeg te doen voor jongeren? Wordt het niet eens tijd voor extra investeringen in sport, cultuur, educatie en ontmoeting? En ook antidiscriminatie moet hoog op de agenda, zo blijkt niet alleen uit de reacties maar ook uit gedragingen van jongeren jegens oudere buurtbewoners van Nederlandse origine.
Feiten over de buurt
Liebergen wordt begrensd door de Lorentzweg, Anthony Fokkerweg, Mussenstraat (spoor) en Jan van der Heijdenstraat). In 2025 telde de buurt 5.145 inwoners, waarvan 1.500 jonger dan 25 jaar. Toch heeft Oost weinig scholen en nog minder sportvoorzieningen. Horeca is er nauwelijks, buiten het hippe Werf35. Wel heeft Liebergen een eigen wijkcentrum (St. Joseph) en sinds enkele jaren een gezondheidscentrum. Van de bewoners is ruim 77% in Nederland geboren. Dat de buurt volgens sommige bewoners ‘overspoeld’ zou worden door asielzoekers lijkt eerder een gevoel dan realiteit (zie ook tabel hieronder).
Liebergen is ook naar Nederlandse begrippen een dichtbevolkte buurt (aantal inwoners per vierkante kilometer), met een hoge adressendichtheid en een nog hogere autodichtheid (auto’s per km2). Het gemiddeld inkomen per inwoner is met €28.200 (en €35.700 voor een huishouden) een van de laagste van Hilversum. Alleen Egelshoek en de Erfgooiersbuurt scoren nog lager. Van de huishoudens in Liebergen heeft bijna een op de tien een inkomen op of rond het sociaal minimum. Studenten en huishoudens met een onvolledig jaarinkomen zijn hierin niet eens meegenomen (bron: allecijfers.nl)
In Oost wordt wel volop woningbouw gepleegd maar voorzieningen blijven achter. Zo was een sportzaal voor Villa Vrolik, Wasmeer én de buurtjeugd teveel gevraagd. Wethouder Karin van Hunnik (Hart voor Hilversum) vond zo’n voorziening te duur en ook haar opvolgster Jacqueline Kalk (PvdA) houdt als wijkwethouder voor Oost en wethouder financiën de hand op de knip. Ook hoeft Wasmeer voorlopig niet te rekenen op een tweede kunstgrasveld, waar vooral buurtjeugd van zou profiteren.
Ook een jeugdhonk ontbreekt. Het college stelt andere prioriteiten, zoals een topsportcentrum op Arenapark van bijna 100 miljoen (raming nu 84 miljoen), twee miljoen voor het sjieke sportpark Loosdrecht (Viktoria en cricketclub HCC) of onderzoek naar een mini kerncentrale in het Gooi. Hoe nuttig dit alles ook mag zijn, ook Hilversum-Oost verdient meer aandacht van de Hilversumse politiek. De oude tegenstelling van ‘over ’t spoor’ lijkt soms nog steeds van kracht.
Een in opdracht van de gemeente uitgevoerd onderzoek door bureau voor stedelijke ontwikkeling STIPO bevestigt dat het voorzieningenniveau in Hilversum en met name in Oost achterblijft. Over zorgvoorzieningen: ‘Het zorgaanbod in Hilversum is krap, voor veel reguliere zorgvoorzieningen, zien we een tekort. De spreiding van zorgvoorzieningen laat zien dat bewoners in sommige wijken betere toegang hebben tot dagelijkse zorg dan andere bewoners. (…) Bepaalde wijken hebben op meerdere vlakken tekorten dan andere: Zuid, Noord, Noordoost. Twee wijken lijken steeds voldoende voorzieningen te hebben, de villawijk Noordwest en de Meent.’
‘Alle probleemgevallen bij elkaar’
De bouwijver van sommige partijen leidt tot vooral meer concentratie van mensen die extra aandacht behoeven. Sommige buurten krijgen meer te verstouwen dan andere, zonder bijbehorende voorzieningen. De STIPO-onderzoekers: ‘Bij dit laatste (zorg en welzijn) gaat het ook om goede openbare ruimte, laagdrempelige ontmoetingsplekken, ruimte voor inwonersinitiatieven en betere trage mobiliteit. (…) Over het algemeen wordt de ruimte voor specifieke doelgroepen, zoals mensen met een psychiatrische achtergrond of verslavingsproblematiek gevonden in de sociale voorraad in buurten die al sociaal kwetsbaarder zijn. Dit legt extra druk op de inwoners in deze buurten. Het goed met elkaar samenleven vraagt aandacht voor zowel de ondersteuning voor de specifieke doelgroepen in de wijk die
specialistische hulp nodig hebben, als voor de ondersteuning voor de overige inwoners in de buurt. In een eventueel spreidingsbeleid van voorzieningen zou ervoor gekozen kunnen worden om deze voorzieningen beter te spreiden. Dit sluit aan bij de gedachte om ongelijk te investeren voor gelijke kansen en om de leefbaarheid in deze wijken te versterken.’
Er is volgens STIPO een tekort aan speciaal onderwijs, buitenschoolse opvang en kinderdagverblijven. Dit tekort zal alleen maar oplopen, en dan vooral in Oost. ‘In de berekening is gerekend met een prognose van het bijbouwen van 3.400 woningen. De ambitie van de gemeente is 6.000 woningen. Dit betekent dat het tekort groter zou kunnen worden als er meer gezinnen bijkomen dan verwacht.’ Ook de verdeling scholen en sportvoorzieningen pakt voor Oost slecht uit. Oost heeft nu nog een zwembad, maar dat verdwijnt over enkele jaren als het topsportcentrum op Arenapark af is.
‘In de wijk Oost (1223) is behoefte aan ontmoetingsplekken, ook door toenemend aantal gezinnen. De wijkregisseur geeft aan dat niet elke ontmoetingsplek een buurthuis hoeft te zijn, maar dat dit bijvoorbeeld ook een laagdrempelige koffiezaak, of buurtmoestuin kan zijn’, zo staat in het STIPO-rapport. Maar daar denkt dit college, met de in 2024 toegetreden wethouders Kalk (PvdA) en Edwin Göbbels (Democraten Hilversum) anders over. Op het Oosterspoorplein zou een ‘stadskamer’ komen, maar er komen juist woningen bij aan de Zuiderweg. Verderop, in de driehoek Lijsterweg/Zuiderweg zouden woningen én voorzieningen komen, mogelijk met horeca. In de jongste plannen van het college zijn de voorzieningen alweer geschrapt ‘uit angst voor leegstand’.
(bron: STIPO/SpringCo Urban Analytics 2025 ‘Hilversumse Leidraad, advieslijnen voor maatschappelijke voorzieningen’)
